Polska pomoc

 

Szkoła dla wszystkich - wyrównywanie szans edukacyjnych i życiowych dzieci z niepełnosprawnością zamieszkujących półpustynne obszary wiejskie okręgu Mbita w Kenii

Niepełnosprawne dzieci to jedna z najbardziej potrzebujących grup w należącym do hrabstwa Homa Bay okręgu Mbita. Od najmłodszych lat doświadczają dyskryminacji ze strony społeczeństwa i własnych rodziców, niekiedy postrzegane są wręcz jako kara za grzechy. Wrogość otoczenia bywa dla nich dotkliwszą bolączką niż problemy zdrowotne. Obszar prowincji Nyanza, w skład której wchodzi hrabstwo Homa Bay, charakteryzuje się najwyższym w kraju odsetkiem ankietowanych wskazujących na negatywne nastawienie wobec ich niepełnosprawności przejawiane przez najbliższych: 16% respondentów doświadcza niechęci codziennie, 3,5% przynajmniej raz w tygodniu, a 6,3% co najmniej raz w miesiącu.

Nie mogąc liczyć na wsparcie otoczenia, dzieci dotknięte niepełnosprawnością mają ograniczone możliwości rozwoju i podjęcia edukacji. Część spośród nich rozpoczyna naukę później niż pełnosprawni rówieśnicy. Większość nie jest zaś w ogóle posyłana do szkoły – zgodnie z szacunkami z 2009 r. edukacją formalną objętych było zaledwie ok. 6% niepełnosprawnych dzieci.

Edukacja specjalna w Kenii odbywa się w szkołach specjalnych oraz w szkołach regularnych, w których funkcjonują oddziały (klasy) specjalne. Według danych kenijskiego Ministerstwa Edukacji w 2016 roku działały 2863 szkoły specjalne i szkoły z klasami specjalnymi. W hrabstwie Homa Bay, w okręgu Mbita, w którym Fundacja Partners Polska od kilku lat z sukcesem prowadzi projekty edukacyjne oraz infrastrukturalne, znajdują się 4 szkoły specjalne oraz 11 szkół z klasami specjalnymi.

Szkoły specjalne są przeznaczone dla dzieci z niepełnosprawnością fizyczną, intelektualną, dla dzieci niewidomych oraz głuchych. Są to szkoły z internatem, które otrzymują wsparcie finansowe od rządu. Klasy specjalne w założeniu powinny być przeznaczone dla dzieci z konkretnym typem niepełnosprawności, które uczestniczą w zajęciach razem z uczniami pełnosprawnymi, ale otrzymują dodatkowe wsparcie od nauczycieli, uczęszczają też na zajęcia uwzględniające ich specyficzne potrzeby w osobnej sali lekcyjnej – wyposażonej i przystosowanej do ich możliwości poznawczych. Część szkół nie posiada niestety ani klas, ani wykwalifikowanej kadry pedagogicznej, ani profesjonalnych narzędzi do oceny typu i stopnia niepełnosprawności. W rezultacie większość uczniów z niepełnosprawnością jest źle zdiagnozowana. Zdarzają się przypadki uznawania za dzieci z niepełnosprawnością uczniów, którzy zwyczajnie nie radzą sobie w nauce, sierot czy dzieci zarażonych wirusem HIV.

Po diagnozie sytuacji dzieci z niepełnosprawnością w okręgu Mbita przeprowadzonej przez Fundację Partners Polska w październiku 2016 roku, postanowiono pomóc tym szkołom. Szkoły specjalne otrzymują stosunkowo duże wsparcie od Ministerstwa Edukacji. Szkoły z klasami specjalnymi otrzymują bardzo niewielkie wsparcie finansowe od władz centralnych – dodatkowe 40 złotych rocznie na każde dziecko z niepełnosprawnością. Posłanie dziecka do szkoły specjalnej wiąże się z dużymi kosztami, jakie musi ponieść jego opiekun. Edukacja w szkołach z klasami specjalnymi jest ogólnodostępna i dużo tańsza.

Szkoła dla wszystkich - wyrównywanie szans edukacyjnych i życiowych dzieci z niepełnosprawnością zamieszkujących półpustynne obszary wiejskie okręgu Mbita w Kenii

Działania zostały zaplanowane na dwa lata: 2017–2018. Ogólnym celem projektu jest wyrównanie szans życiowych i edukacyjnych dzieci z niepełnosprawnością uczęszczających do szkół z klasami specjalnymi zlokalizowanymi na półpustynnych obszarach wiejskich Gembe i Rusinga oraz wyspy Mfangano w okręgu Mbita w Kenii. W ramach działań zrealizowanych w I module projektu przeprowadzono badanie mające na celu poznanie sytuacji życiowej i szans edukacyjnych dzieci z niepełnosprawnością z 11 społeczności lokalnych. Po przeanalizowaniu materiału powstał raport, który podsumowuje sytuację dzieci niepełnosprawnych oraz rekomenduje możliwe sposoby rozwiązania istniejącej sytuacji. Ponadto opracowano i przetestowano metodologię pracy z nauczycielami, dziećmi i społecznościami lokalnymi. W wyniku tych prac pod koniec 2017 r. powstał podręcznik dla nauczycieli, który zostanie rozdystrybuowany w 2018 roku. Plan przewidywał również rekrutację przyszłych trenerów. 12 zgłoszonych kandydatów przeszło szkolenia i wzięło udział w sesji coachingowej po szkoleniu pilotażowym.

Część infrastrukturalna projektu polegała na wybudowaniu 4 nowych klas szkolnych służących jako centra wspierania edukacji oraz remoncie klas w 11 szkołach z oddziałami specjalnymi. Centra wspierania edukacji w 11 szkołach zostały wyposażone w meble oraz materiały edukacyjne. Ponadto przystosowano wejścia do klas do potrzeb dzieci niepełnosprawnych: wybudowano podjazdy, rampy, oznaczono ich krawędzie kolorem żółtym.

W roku 2018 zaplanowano przeprowadzenie szkoleń dla nauczycieli ze szkół z oddziałami specjalnymi w okręgu Mbita. Trenerami będą osoby przeszkolone przez Fundację w 2017 r.

Szkoła dla wszystkich - wyrównywanie szans edukacyjnych i życiowych dzieci z niepełnosprawnością zamieszkujących półpustynne obszary wiejskie okręgu Mbita w Kenii

W trakcie realizacji projektu grupa badaczy odwiedziła 495 gospodarstw domowych na 11 terenach objętych badaniem. Przeprowadzono również 28 indywidualnych wywiadów pogłębionych z kluczowymi interesariuszami. Powstał podręcznik dla nauczycieli. 10 kandydatów przeszło pomyślnie szkolenie dla trenerów i są przygotowani do szkolenia nauczycieli pracujących w szkołach z oddziałami specjalnymi. Ponad 300 dzieci z 11 placówek ma ułatwiony dostęp do klas dzięki adaptacji pomieszczeń (wybudowano podjazdy, rampy). Uczniowie korzystają również z centrów wspierania edukacji w ramach pracy własnej czy dodatkowych zajęć. Centra oferują materiały edukacyjne: atlasy, słowniki, podręczniki, książki, globusy czy gry planszowe.

Dzięki przeprowadzonym działaniom zwiększyła się liczba uczniów niepełnosprawnych uczęszczających na zajęcia szkolne, wzrasta akceptacja dla dzieci z trudnościami w nauce w środowisku szkolnym oraz świadomość rodziców na temat potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Dzięki wybudowanym centrom wspierania edukacji uczniowie wykazują większe zainteresowanie nauką, czytelnictwem oraz pracą własną z podręcznikami, co w przyszłości zaowocuje lepszymi wynikami w nauce i większymi szansami na znalezienie pracy. Nauczyciele zyskali również odpowiednie miejsce do indywidualnej pracy wyrównawczej z uczniami niepełnosprawnymi.