Polska pomoc

Rezultaty konsultacji społecznych dot. Wieloletniego Programu współpracy rozwojowej

W dniu 27 lutego 2012 r. upłynął termin konsultacji społecznych odnośnie „Wieloletniego Planu współpracy rozwojowej. Wzięły w nich udział organizacje pozarządowe, instytucje naukowe, centra akademickie oraz liczne osoby prywatne. Wszyscy uczestnicy docenili fakt opracowania „Wieloletniego programu" przez MSZ oraz otwarte podejście do debaty z partnerami społecznymi. Uwagi strony społecznej zostały uwzględnione w ostatecznym dokumencie.

Wieloletni Program współpracy rozwojowej
Podsumowanie konsultacji społecznych

1. Przebieg procesu konsultacji

Zgodnie z art. 6 ustawy o współpracy rozwojowej  z dn. 16 września 2011 r. (Dz.U. 2011 Nr 234 poz. 1386), Minister Spraw Zagranicznych w dn. 21 lutego 2012 r. przekazał do konsultacji społecznych projekt Wieloletniego programu współpracy rozwojowej na lata 2012-2015. Program precyzuje cele i obszary tematyczne oraz geograficzne polskiej współpracy rozwojowej oraz określa jej podstawowe zasady.

Informacje o konsultacjach ukazały się na portalu www.polskapomoc.gov.pl oraz w Biuletynie Informacji Publicznej MSZ.
Uwagi do dokumentu należało zgłaszać drogą elektroniczną na adres: program_wieloletni@msz.gov.pl do dnia 27 lutego br. do godz. 12.00.

W konsultacjach społecznych udział wzięły następujące organizacje, instytucje oraz osoby prywatne: Grupa Zagranica, Małopolskie Regionalne Centrum Informacji Europejskiej, Regionalne Centrum Informacji Europejskiej w Szczecinie, Fundacja Pauci, Stowarzyszenie Edukacja dla Pokoju, Katedra Języków i Kultur Afryki Uniwersytetu Warszawskiego, Polskie Towarzystwo Afrykanistyczne, Polskie Centrum Studiów Afrykanistycznych, Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, Muzeum Miejskie w Żorach, Fundacja „Kultury Świata", Fundacja „Dodaj Dzieciom Skrzydeł", Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko‐Augsburskiego w Polsce, Fundacja Golden Tulip, Marta Smagowicz, Fundacja Ocalenie,  Koalicja KARAT, Stowarzyszenie Edukator, Ryszard Kruk, Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiebiorczości, Katedra Języków i Kultur Afryki Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego,  Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Oddział w Starym Polu, FEPS Foundation for European Studies, Paweł Frankowski, Wydział Politologii UMSC w Lublinie, Wojciech Paczyński, Fundacja CASE, Centrum Studiów Polska Azja, Biuro Projektowe UNDP w Warszawie, Sekretarz Generalny Konferencji Episkopatu Polski. Ponadto w konsultacjach uczestniczyły także osoby prywatne. Część uwag wpłynęło po terminie.

Podmioty oraz osoby biorące udział w konsultacjach pozytywnie oceniły fakt, że po wielu latach powstał nowy dokument, ujmujący polską współpracę rozwojową w perspektywie wieloletniej. Uznano, iż mimo niedoskonałości, opracowanie i publikacja Programu to odpowiedź na wyrażane od dawna oczekiwania i zalecenia partnerów społecznych. Uczestnicy konsultacji postulowali, by w najbliższej przyszłości został opracowany i poddany pod dyskusję harmonogram prac nad planem rocznym na rok 2013. Wskazywali też na konieczność opracowania satysfakcjonujących obie strony zasad współpracy w sprawach szeroko rozumianej polityki rozwojowej pomiędzy MSZ a partnerami społecznymi..

Przedstawione poniżej rezultaty konsultacji zostały podzielone na trzy grupy: uwagi ogólne, uwagi szczegółowe dotyczące priorytetów geograficznych oraz uwagi szczegółowe dotyczące priorytetów tematycznych.

2.1. Uwagi ogólne

Komentarze odnosiły się przede wszystkim do zasad oraz form realizacji polskiej współpracy rozwojowej, a także działań objętych Programem.

Zgodnie z przedstawionymi postulatami wprowadzone zostały zmiany do zasad współpracy rozwojowej. Uzupełniono także katalog działań. Nie uwzględniono uwagi dotyczącej konieczności uszczegółowienia zapisu o przekazywaniu pomocy dwustronnej w postaci wsparcia budżetowego, ponieważ precyzyjne warunki udzielania przez Polskę takiej formy pomocy nie zostały jeszcze wypracowane. Kwestionowane przez partnerów społecznych instrumenty pomocowe, takie jak kredyty i pożyczki, a także redukcja i konwersja zadłużenia, po spełnieniu określonych warunków, są zgodne z zasadami ODA, a ich obecność w dokumencie programowym wynika z ustawy o współpracy rozwojowej. Program pozostaje w pełni zgodny z zapisami ustawy i jednocześnie nie wychodzi poza jej zapisy ani w zakresie form, ani podmiotów realizujących działania w ramach pomocy dwustronnej.

Wbrew formułowanym sugestiom, postanowiono pozostawić w Programie zapisy o polskim wsparciu na rzecz ochrony środowiska i energooszczędności. Zdecydowały o tym zarówno waga problemu, jak i szerokie zaangażowanie społeczności międzynarodowej na rzecz ograniczania negatywnych skutków zmian klimatycznych. Nie wprowadzono modyfikacji wzmacniających zapisy dotyczące równości płci oraz rozwoju opartego na prawach człowieka (Human Rights Based Approach, HRBA), uznając istniejące w projekcie  sformułowania za wystarczające. Ponadto planowane jest zastosowanie HRBA oraz kryterium równości płci przy pracy nad planami rocznymi.

W odpowiedzi na krytyczne stanowisko interesariuszy, przeformułowany został w Programie rozdział dotyczący edukacji globalnej i wolontariatu. Wprowadzone zmiany uwzględniają znaczną część zgłoszonych propozycji. Za słuszny uznano również postulat odniesienia się w Programie do kwestii budowania potencjału polskiej współpracy rozwojowej.

2.2.  Uwagi dotyczące priorytetów geograficznych

Wybór krajów priorytetowych w regionach Afryki Wschodniej, Azji i Bliskiego Wschodu został dokonany przede wszystkim ze względu na bardzo wysoki poziom ubóstwa na tym obszarze. Zgodnie z klasyfikacją OECD DAC, wszystkie wskazane w Programie kraje, z wyjątkiem Autonomii Palestyńskiej, Libii i Tunezji znajdują się w grupie państw najmniej rozwiniętych (Least Developed Countries) lub w grupie pozostałych państw o niskich dochodach (Other Low Income Countries).

Dodatkowo, określając polskie priorytety geograficzne, uwzględniono zobowiązania wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej, dotyczące zwiększenia wartości pomocy dla Afryki i krajów Afryki Subsaharyjskiej w szczególności. Istotne było również stosunkowo niewielkie zainteresowanie innych dawców działaniami w wybranych krajach (Kirgistan i Tadżykistan znajdują się na opracowanej przez OECD DAC liście państw, którym udzielana jest niewystarczająca pomoc rozwojowa), a także szczególne relacje łączące Polskę z Afganistanem (zapewnienie bezpieczeństwa i wsparcie w odbudowie państwa) oraz Autonomią Palestyńską (tradycyjny odbiorca polskiej pomocy). Ze względu na potrzebę wsparcia dążeń transformacyjnych krajów, w których stosunkowo niedawno usunięto reżimy niedemokratyczne, na liście krajów priorytetowych znalazły się także kraje Afryki Północnej (Libia i Tunezja). Ze względu na konieczność zastosowania zasady koncentracji, nie ma możliwości rozszerzania priorytetów geograficznych polskiej pomocy. Warto  natomiast zwrócić uwagę, że postulowane przez szereg podmiotów otwarcie polskiej pomocy na Birmę/Mjanmę zostało dokonane. Działania na rzecz tego kraju mogą być realizowane w ramach priorytetów tematycznych, bez konieczności rozszerzania listy krajów priorytetowych. Z kolei najbiedniejsze kraje Afryki, z których nie wszystkie, z oczywistych przyczyn, zostały objęte wsparciem z rezerwy celowej, są finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju. Szacowana składka Polski do EFR w roku 2012 wynosi ok. 204 mln PLN, czyli więcej niż cała roczna kwota wszystkich funduszy na współpracę rozwojową znajdującą się w dyspozycji MSZ.

2.3. Uwagi szczegółowe dotyczące priorytetów tematycznych

Odnosząc się do uwag  poświęconych priorytetom tematycznym  Programu należy podkreślić, że zostały one zdefiniowane przy udziale partnerów współpracy rozwojowej/odbiorców pomocy. Przeprowadzano konsultacje podczas wizyt studyjnych w Mołdawii, Gruzji, Libii i Tunezji. Podsekretarz Stanu ds. Współpracy Rozwojowej w MSZ przeprowadził konsultacje z Ambasadorami Mołdawii, Afganistanu, Armenii, Etiopii, Gruzji oraz przedstawicielami placówek dyplomatycznych Autonomii Palestyńskiej i Azerbejdżanu. Dokonano także analizy raportów polskich placówek dyplomatycznych w przedmiotowych krajach. Przedstawione w Programie priorytety opracowano głównie na podstawie wspomnianych konsultacji. W 2011 roku zorganizowano także szereg spotkań roboczych oraz seminariów, które poświęcone były  definiowaniu priorytetów polskiej współpracy rozwojowej.

Dodatkowo, uwzględnione zostały komentarze i postulaty wynikające z przeprowadzonych konsultacji społecznych. Uzupełniono m.in. opisy priorytetów w odniesieniu do Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Ukrainy i Afryki Wschodniej. Z uwagi na ograniczenia budżetowe koniecznym  było utrzymanie ograniczonej liczby priorytetów. Ewentualna zmiana listy krajów priorytetowych zostanie rozważona podczas przeglądu okresowego Programu. Jest on wstępnie planowany na rok 2014.

3. Inne

Uwzględnione zostały prawie wszystkie komentarze dotyczące doprecyzowań i uzupełnień terminologicznych, a także uwagi o charakterze redakcyjnym oraz stylistycznym.

Część uwag dotyczyła kwestii fundamentalnych uregulowanych w ustawie, których dokument programowy zmieniać nie może (m.in. o potrzebie harmonizacji polskiego Programu z najbliższą perspektywą finansową UE), inne wymagałyby całkowitego przeformułowania struktury programu, co nie było możliwe na danym etapie prac. Wiele postulatów zostało już wcześniej zapisanych w Programie, chociaż w innej formie niż proponowana.

4. Podsumowanie

Większość uwag krytycznych zgłoszonych przez interesariuszy została uwzględniona w wersji dokumentu przedstawionego do zaopiniowania przez Radę Programową Współpracy Rozwojowej. Wszystkie zgłoszone uwagi, komentarze i postulaty dotyczące m.in. kwestii metodologicznych zostaną ponownie przeanalizowane podczas prac nad planami rocznymi.

Po pozytywnym zaopiniowaniu przez Radę Programową Współpracy Rozwojowej,  Wieloletni program współpracy rozwojowej na lata 2012-2015 został przekazany Radzie Ministrów, która - po wprowadzeniu kolejnych modyfikacji wynikających z trybu prac rządu - przyjęła program 20 marca 2012 r.

Wieloletni program współpracy rozwojowej na lata 2012-2015 w wersji przyjętej przez RM

w górę

Tagi