Polska pomoc

 

Pomoc w integracji społecznej uchodźców wewnętrznych na Ukrainie

Aneksja AR Krymu i konflikt zbrojny w obwodach Ługańsk i Donieck doprowadziły do masowych przemieszczeń ukraińskiej ludności. W nowych miejscach zamieszkania osoby przesiedlone wewnętrznie zmagają się z wieloma problemami społecznymi i ekonomicznymi. Potrzebują dostępu do informacji i usług lokalnych. Konieczne jest też podejście „case management”, które zakłada indywidualną ocenę potrzeb, kierowanie do odpowiednich usługodawców i monitorowanie ich realizacji.

Wysiłki organizacji publicznych i społecznych wciąż skierowane są przede wszystkim na zaspokajanie podstawowych potrzeb czyli wsparcie finansowe, zapewnienia pomocy humanitarnej i schronienia, podczas gdy problemy psychologiczne i trudności emocjonalne pozostają nierozwiązane. Brakuje kompleksowej pomocy dla przesiedleńców wewnętrznych zorientowanej na długoterminowe wsparcie. Ukraina nie ma wystraczających środków na finansowanie specjalistów do pracy z przesiedleńcami. W rezultacie zmniejsza się liczba specjalistów, co negatywnie wpływa na jakość i dostępność usług.

Pomoc w integracji społecznej uchodźców wewnętrznych na Ukrainie

Projekt realizowany był w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku. Działania prowadzono w miejscowościach wschodniej Ukrainy: Dnipro, Kamieńskie, Krzywy Róg, Charków, Zaporoże i Melitopol. Wykonawcą projektu była Caritas Polska, a partnerem lokalnym Caritas Ukraina.

Projekt koncentrował się na najbardziej wrażliwej grupie wśród społeczności ukraińskiej, czyli przesiedleńcach wewnętrznych. Celem zrealizowanych działań było zmniejszenie poziomu lęku i stresu wśród dzieci oraz dorosłych, pozytywny wpływ na ich samopoczucie, zintegrowanie ich ze społecznością lokalną oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb psychologicznych. Dodatkowo projekt zakładał promowanie holistycznego reagowania na problemy i potrzeby osób wewnętrznie przesiedlonych poprzez wdrożenie zintegrowanego podejścia „zarządzania przypadkiem”. 

Projekt składał się z trzech działań:

Działanie 1 obejmowało utworzenie centrów wsparcia dla dzieci i rodzin oraz świadczenie pomocy psychologicznej. W zakresie usług psychospołecznych w każdym centrum oferowano indywidualne konsultacje, sesje grupowe dla dorosłych i dzieci, infolinię telefoniczną, superwizje dla pracowników (animatorów, pracowników socjalnych) oraz psychologa. Animatorzy prowadzili zajęcia rekreacyjne i rozwojowe dla dzieci, zajęcia edukacyjne, sportowe, z zakresu sztuki i działalności kulturalnej, sesje grupowe dla dorosłych w sprawach rodziny i dzieci, a także wspierali grupy ukierunkowane na wzmocnienie więzi rodzinnej.

Działanie 2 dotyczyło społecznego wsparcia osób dorosłych, w tym osób starszych i działania integracyjne służące przełamywaniu barier miedzy przesiedleńcami a społecznością przyjmującą.  Organizowano zajęcia integracyjne, seminaria, dyskusje, fora i otwarte imprezy koncentrujące się na utrzymaniu relacji szacunku poprzez tolerancję oraz akceptację. Wszystkie działania realizowane były przez wykwalifikowanych psychologów i pracowników socjalnych. W projekcie uczestniczyło także dwóch wolontariuszy z Polski, którzy łącznie przez półtora miesiąca pomagali w działaniach integracyjnych, angażowali się w rejestrację beneficjentów, monitorowali udzielaną pomoc, a także współuczestniczyli w rozwijaniu i wdrażaniu nowych form pomocy.

Działanie 3 obejmowało indywidualną pracę z uchodźcami wewnętrznymi metodą case management (zarządzanie przypadkiem). Dzięki tej metodzie 450 przesiedlonym osobom (bądź rodzinom) zapewniono indywidualne podejście, ocenę sytuacji, planowanie, pomoc i wsparcie oraz intensyfikację wszystkich dostępnych środków w celu zapewnienia jakości i długotrwałych wyników. Jeden przypadek prowadzony był przez cztery miesiące przez jednego przeszkolonego w tym celu menadżera.

Projekt służył realizacji priorytetu kapitał ludzki ustanowionego w ramach „Wieloletniego programu współpracy rozwojowej na lata 2016-2020”, pkt b) zwiększona integracja społeczna osób przesiedlonych wewnętrznie, w tym szczególnie osób starszych i dzieci oraz pkt a) lepszy dostęp do usług społecznych o infrastruktury w zakresie ochrony zdrowia dla osób przesiedlonych wewnętrznie, w szczególności dla osób starszych i dzieci, w tym wsparcie psychologiczne.

Pomoc w integracji społecznej uchodźców wewnętrznych na Ukrainie

Najważniejsze rezultaty osiągnięte w wyniku pracy psychologów i animatorów:

  • Zidentyfikowano ciężkie stresowe sytuacje w wyniku doświadczenia traumy. Większość beneficjentów podjęła terapię.
  • Znacznie obniżono próg stresu.
  • Wypracowano nawyki pomagające radzić sobie ze stresem.
  • Przywrócono poczucie bycia potrzebnym i przyjacielskie nastawienie u dzieci.
  • Przywrócono otwartą postawę w komunikacji, co jest niezwykle pomocne w adaptacji.
  • Wytworzono rodzinny klimat (nawiązały się przyjacielskie relacje pomiędzy wieloma beneficjentami).
  • Udzielono pomocy w adaptacji do programów szkolnych u dzieci i młodzieży.
  • Zidentyfikowano beneficjentów o postawie roszczeniowej (w niektórych wypadkach udało się przekierować priorytety potrzeb i podjąć pracę nad sobą).
  • Udzielono wsparcia, które pomogły osobom zrozumieć zmiany i umożliwiły powrót do normalnego życia.
  • Udzielono profesjonalnego wsparcia ukierunkowanego na wzmocnienie więzi rodzinnych.
  • Odnotowano poprawę umiejętności wychowawczych i relacji w małżeństwach, w tym pozytywne tendencje zaangażowania mężczyzn i ojców (co w środowisku ukraińskim jest rzadkością).
  • Podwyższono poziom wiary we własne siły (część beneficjentów ocaliła relacje, znalazła pracę).
  • Przesiedleńcy otrzymali pomoc w adaptacji w nowym środowisku.
  • Udało się pomóc w obaleniu stereotypów i inkulturacji (szczególnie wyjazdy wschód-zachód).
  • Przesiedleńcy otrzymali pomoc w asymilacji i integracji doświadczenia oraz stworzeniu nowych perspektyw życiowych.

W ramach projektu przeprowadzono badanie pt. „Doświadczenie case-management w Caritas Ukraina. Monitoring zrealizowanej pomocy”.

Największe osiągnięcia case-managerów:

  • 8 podopiecznych znalazło pracę i stali się niezależni finansowo;
  • odnowiono brakujące dokumenty;
  • wszystkie dzieci podopiecznych, które potrzebowały pomocy w szkole, poszły 1 września do szkoły, przeszły badania medyczne, zostały zakupione dla nich wyprawki szkolne.