Polska pomoc

Podsumowanie konsultacji społecznych w sprawie zmian Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej na lata 2012 - 2015

PODSUMOWANIE KONSULTACJI SPOŁECZNYCH W SPR. ZMIAN WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2015

W dniach 14 - 31 maja 2013 r. odbyły się konsultacje społeczne dotyczące propozycji zmian Wieloletniego programu współpracy rozwojowej na lata 2012-2015 polegających na:

a)      dodaniu przypisu nr 3 na stronie 4. w brzmieniu: „Od 13 lutego 2013 r. Polska Fundacja Międzynarodowej Współpracy na rzecz Rozwoju „Wiedzieć Jak” działa pod nazwą Fundacja „Solidarności Międzynarodowej”;

b)      dodaniu zapisów na str. 10 w brzmieniu:   „Niezależnie od priorytetów geograficznych polskiej współpracy rozwojowej, działania wpierające procesy demokratyzacyjne i służące wzmocnieniu społeczeństwa obywatelskiego w krajach o szczególnych warunkach politycznych będą mogły zostać sfinansowane zgodnie z decyzją laureata Nagrody Solidarności ustanowionej przez Ministra Spraw Zagranicznych”.  

Do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w dniu 31 maja 2013 r. wpłynęły uwagi Związku Stowarzyszeń Grupa Zagranica dotyczące propozycji modyfikacji, o której mowa w pkt. b).

 

L.p.

Treść uwagi

Stanowisko MSZ

1.

Grupa Zagranica docenia pomysł dot. przyznawania corocznej „Nagrody Solidarności” (wręczanej w rocznicę porozumień sierpniowych) osobie szczególnie zasłużonej w zakresie działań demokratyzacyjnych na świecie. Mamy poczucie, że nagroda (wybory laureata, jej wręczanie, promocja) może się stać skutecznym „narzędziem edukacyjnym” w zwróceniu uwagi polskiego społeczeństwa na konieczność pomocy krajom uboższym/niedemokratycznym. W tym kontekście zależałoby nam jednak na tym, aby sformułowanie „działania demokratyzacyjne” traktować jak najszerzej, stosując np. listę Freedom House (http://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-world) jako punkt odniesienia (tzn. umożliwić wręczenie nagrody osobom z szerokiej listy krajów niedemokratycznych lub częściowo demokratycznych – „not free”, „partly free”).

 

Uwaga zostanie uwzględniona na etapie wdrażania elementu Nagrody w zakresie rekomendacji przez laureata kraju/krajów, na rzecz których zostaną sfinansowane projekty z zakresu współpracy rozwojowej. Należy podkreślić, że lista krajów, spośród których laureat będzie mógł udzielić rekomendacji zostanie uprzednio zatwierdzona przez Ministra Spraw Zagranicznych, a projekty pomocowe będą realizowane w krajach lub na rzecz krajów znajdujących się na liście beneficjentów Oficjalnej Pomocy Rozwojowej Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD oraz ze względu na szczególne warunki polityczne w tych krajach.  Dodatkowo lista ta będzie ograniczona np. poprzez zastosowanie proponowanej przez Grupę Zagranica listy krajów określonych w raporcie Freedom in the World jako „częściowo wolne” i „bez wolności” (Partly Free, Not Free).

 

2.

Grupa Zagranica proponuje, aby laureatem nagrody mogła być nie tylko osoba fizyczna, ale też osoba prawna, np. zasłużona organizacja działająca na rzecz praw człowieka w danym kraju. Często trudno jest przypisać zasługi jednej konkretnej osobie. Możliwość wskazania organizacji wzmacniałaby walor edukacyjny nagrody pokazując wagę wspólnego działania. Tutaj jako przykład warto zwrócić uwagę na charakter pokojowej Nagrody Nobla, którą w ostatnich latach otrzymały także organizacje/instytucje: Grameen Bank, Lekarze bez Granic, ICBL (Międzynarodowa Kampania na Rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych) czy jeszcze w latach 70-tych Amnesty International.

 

W obecnym stanie prawnym nie jest możliwe przyznanie Nagrody Ministra osobie prawnej. Środki publiczne na dofinansowanie bieżącej działalności danego podmiotu mogą być przekazywane tylko w formie dotacji podmiotowej, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych. Przekazanie przez jednostkę sektora finansów publicznych nagrody pieniężnej, która będzie wydatkowana na działalność statutową podmiotu, stanowiłoby obejście przepisów prawa dot. udzielania dotacji podmiotowych.

 

3.

Grupa Zagranica ocenia negatywnie pomysł, aby co roku każdy kolejny laureat wskazywał cel tematyczny/obszar geograficzny, na który przeznaczana jest tak znaczna kwota z puli polskiej pomocy rozwojowej (kwota, o której jest mowa to ok. 3 mln zł – ok. 30% rocznej puli, którą Fundacja Solidarności Międzynarodowej rozdysponowała w konkursach grantowych/zapytaniach ofertowych w roku 2013). Przekazywania każdego roku (w konkursie grantowym FSM) określonych środków na inny cel rozwojowy/demokratyzacyjny (wskazany przez laureata), inny obszar geograficzny etc., stoi w sprzeczności z kluczową kwestią systemowego podejścia do planowania polityki współpracy rozwojowej (takie systemowe podejście promuje Wieloletni Program Współpracy Rozwojowej). Organizacje zrzeszone w Grupie Zagranica wielokrotnie podkreślały potrzebę pracy nad wzmacnianiem efektywności polskiej współpracy rozwojowej. Rokroczne zmiany priorytetów bezpośrednio tę efektywność zmniejszają. Nie jest możliwe uzyskanie trwałego efektu rozwojowego w sytuacji jednorazowego przekazania środków na jakiś wybrany cel rozwojowy. Te same pieniądze wydawane w przewidywalny sposób w trybie 3-5 lat w jednym regionie i w jednym obszarze tematycznym mają szansę zmienić warunki życiowe mieszkańców regionu. Przeznaczane w ramach jednorazowego wydatku będą jedynie ciekawym przykładem niewłaściwego rozumienia zasad efektywności pomocy dawno zdefiniowanych przez wspólnotę międzynarodową.

Zmiana Programu ma na celu rozszerzenie działań wspierających procesy demokratyzacyjne także na kraje o szczególnych warunkach politycznych, bez względu na ramy polskiej współpracy rozwojowej. Nagroda będzie przyznawana osobie, która w sposób widoczny i rzeczywisty przyczyniła się do umocnienia lub obrony demokracji i transformacji systemowej na świecie. Ograniczenie listy krajów/obszarów, które mogą być rekomendowane przez ww. osobę jedynie do tych uwzględnionych w Programie przeczyłoby międzynarodowemu charakterowi Nagrody.

Podkreślić należy, że uprawnienie laureata Nagrody ogranicza się do krajów „o szczególnych warunkach politycznych”. Powyższe nie stanowi odstępstwa od zasad efektywności pomocy, zwłaszcza w kontekście obowiązującego od ponad roku art. 10 ust. 3 ustawy o współpracy rozwojowej, na podstawie którego Minister Spraw Zagranicznych może zlecić realizację zadań  ze względu na szczególne warunki polityczne Fundacji Solidarności Międzynarodowej. Lista krajów także określona jest odrębnie i może być szersza od priorytetów – jest to zgodne z Wieloletnim Programem.

Ponadto, należy ponownie podkreślić, że planowana kwota na realizację projektów na rzecz krajów rekomendowanych przez laureata Nagrody (ok. 700 tys. euro) to ok. 2,3% – 3% środków rezerwy celowej przeznaczonej na pomoc rozwojową, co nie będzie miało znaczącego wpływu na programowanie.

 

w górę

Tagi