Polska pomoc

 

Mjanma – działania położniczo-edukacyjne, działania medyczne oraz WASH w regionie delty Irawadi

Lata politycznej izolacji odcisnęły trwałe piętno na Mjanmie – jednym z najuboższych krajów Azji Południowo-Wschodniej, pod wieloma względami znacznie słabiej rozwiniętym niż inne państwa regionu. Ze względu na niesprzyjające rozbudowie infrastruktury warunki geograficzne i dławiącą kraj biedę jego ludność – zwłaszcza poza ośrodkami miejskimi – ma ograniczony dostęp do zdobyczy cywilizacji. Bardzo słabo rozwinięta jest sieć telefoniczna, występują także przerwy w dostawie prądu.

Na obszarze delty Irawadi do wielu wiosek można dotrzeć jedynie łodzią. W porze deszczowej, gdy będąca jedynym traktem komunikacyjnym rzeka nadmiernie wzbiera, wiele siedlisk ludzkich zostaje praktycznie odciętych od świata. Region ten boryka się również z poważną niewydolnością systemu opieki zdrowotnej, charakterystyczną zresztą dla całej Mjanmy – kraju o jednym z najniższych współczynników wykwalifikowanego personelu medycznego na świecie, wynoszącym zaledwie 1,3 na 1000 mieszkańców.  

W tak trudnych warunkach ogromnym wyzwaniem jest zapewnienie społecznościom delty Irawadi, zwłaszcza przyszłym matkom i dzieciom, właściwej opieki medycznej. Spośród 341 mieszkanek okręgu Wakema przebadanych w 2016 r. przez Polską misję Medyczną 88% na czas porodu pozostało we własnych domach. U 15% kobiet wystąpiły komplikacje porodowe – u części z nich zdołano przeprowadzić cesarskie cięcie, pozostałe w wyniku powikłań straciły dziecko. 23% respondentek podczas ciąży cierpiało na dolegliwości mogące zagrażać życiu i zdrowiu nienarodzonego potomka, takie jak nadciśnienie czy infekcje dróg rodnych. U 14% ciężarnych nigdy nie przeprowadzono testu na Wirusowe Zapalenie Wątroby typu B (WZW B). Badaniem nie objęto też 43% kobiet przyjętych na oddział położniczy szpitala w Wakemie. Żadna z ankietowanych kobiet nie została zaszczepiona na żółtaczkę, co stwarzało zagrożenie dla ich potomstwa – jeśli dziecko kobiety z WZW B nie otrzymałoby szczepionki oraz immunoglobuliny w pierwszych godzinach życia, zaraziłoby się wirusem obecnym w organizmie matki.

Efektywność przeciwdziałania zachorowaniom na żółtaczkę pozostawiała też wiele do życzenia w przypadku starszych dzieci. Badanie wykazało, że zaledwie 35% osób między 8 a 15 rokiem życia zostało zaszczepionych na WZW B. Zdecydowana większość zgłaszających się na konsultacje lekarskie dzieci cierpiała też na infekcje bakteryjne skutkujące biegunką lub problemy skórne wynikające często z braku higieny.

Istotnym problemem był też brak dostępu części wiejskiej społeczności okręgu Wakema do podstawowej opieki medycznej świadczonej w wiejskich ośrodkach zdrowia. Mieszkańcy niektórych wiosek musieli przemieszczać się na znaczne odległości, by uzyskać pomoc. Sytuacja ta stwarzała zagrożenie dla zdrowia i życia zwłaszcza matek i ich dzieci. Wiele do życzenia pozostawiały również warunki panujące w szpitalu w Wakemie. W największej lecznicy w okręgu, zdolnej pomieścić 50 osób w tym samym czasie, w porze deszczowej zazwyczaj jednocześnie przebywało ponad 100 pacjentów. Przepełnienie i brak odpowiedniej segregacji chorych sprzyjały rozprzestrzenianiu się zakażeń. Bardzo intensywnie eksploatowany blok operacyjny nie dysponował nowoczesnym sprzętem medycznym. Szczególnie potrzebny był zakup nowego aparatu do znieczuleń.

Mjanma – działania położniczo-edukacyjne, działania medyczne oraz WASH w regionie delty Irawadi

Celem ogólnym projektu była poprawa stanu zdrowia kobiet w okresie okołoporodowym, niemowląt oraz starszych dzieci, a także zwiększenie dostępu do opieki zdrowotnej i wzrost jakości usług medycznych świadczonych w Wakemie. Przedsięwzięte działania ukierunkowane były również na kształtowanie świadomości zdrowotnej kobiet, rozwój edukacji zdrowotnej dzieci i pacjentów ośrodków medycznych oraz na poprawę dostępu do niezanieczyszczonej wody pitnej. 

W ramach zrealizowanego w 2017 r. I modułu projektu członkinie personelu położniczego i pomocniczego z 9 wiejskich ośrodków zdrowia uczestniczyły w szkoleniach uzupełniających kurs przeprowadzony przez Polską Misję Medyczną rok wcześniej. Zajęcia dotyczyły opieki nad kobietą w ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznawania zagrożeń takich jak cukrzyca, nadciśnienie, infekcje, stan przedrzucawkowy. Ważnym elementem szkoleń dla personelu położniczego były edukacja w zakresie zapobiegania zakażeń WZW B, WZW C, HIV oraz problematyka antykoncepcji. Położne i akuszerki uczono także, jak w przystępny sposób przekazywać zdobytą wiedzę pacjentkom. Przeprowadzone zostało również odrębne szkolenie z zasad sanitarnych WASH (Water, Sanitation, Hygiene).

Przeszkoleniem objęte zostały również ciężarne kobiety, którym przybliżono kwestie zagrożeń dla ciąży, zdrowego trybu życia, właściwego przygotowania się do porodu, opieki nad noworodkiem, zapobiegania zakażeniom WZW B, WZW C oraz HIV. Duży nacisk położony został na konieczność przestrzegania zasad higieny.

Działania projektowe przewidywały również wzniesienie i wyposażenie wiejskiego centrum zdrowia na obszarze, którego mieszkańcy w poszukiwaniu pomocy musieli wcześniej udawać się do sąsiednich osad. Wewnątrz budynku miały zostać zlokalizowane: poczekalnia dla pacjentów, gabinet medyczny, pomieszczenie dla pielęgniarki, magazyn medyczny i porodówka.

Ważny element projektu stanowiły też konsultacje (w tym wizyty domowe) dla kobiet w ciąży i dzieci. Przewidziane działania obejmowały zaszczepienie na żółtaczkę dzieci w wieku 8-15 lat oraz przebadanie zgłaszających się po poradę medyczną ciężarnych. Dla kobiet, u których wykryto obecność wirusa, zaplanowano spotkanie z przedstawicielem kliniki leczenia chorób wątroby.

Działania zaplanowane na 2018 r. w ramach II modułu miały stanowić kontynuację i rozszerzenie inicjatyw podjętych w 2017 r. Plan przewidywał m.in. instalację systemów oczyszczania wody lub zapewnienie dostępu do wody gruntowej na obszarach o szczególnie trudnej sytuacji sanitarnej, których ludność czerpała wodę bezpośrednio z rzeki.

Kluczowym elementem drugiej fazy projektu będą też podniesienie kwalifikacji personelu i doposażenie szpitala w Wakemie. Przybyli z Polski chirurg i anestezjolog przeprowadzą szkolenia z technik operacyjnych oraz z zasad prowadzenia znieczulenia. Duży nacisk położony zostanie również na sposoby zapobiegania zakażeniom szpitalnym. Blok operacyjny wyposażony zostanie zaś w profesjonalny sprzęt chirurgiczno-anestezjologiczny: aparat anestezjologiczny, stół operacyjny, lampy operacyjne, wózek do transportu pacjenta, akcesoria chirurgiczne ze stali nierdzewnej, kardiomonitor anestezjologiczny.

W 2018 r. 280 miejscowym dzieciom podana zostanie ostatnia dawka szczepionki na WZW B. Co najmniej 300 uczniów lokalnych szkół weźmie też udział w szkoleniach dotyczących zachowania higieny i zapobiegania chorobom.

Mjanma – działania położniczo-edukacyjne, działania medyczne oraz WASH w regionie delty Irawadi

W ramach działań zrealizowanych w 2017 r. kompleksowym przeszkoleniem objętych zostało 90 członkiń personelu medycznego i pomocniczego z 9 wiejskich ośrodków zdrowia. Zaowocowało to wzrostem wiedzy i umiejętności położnych i akuszerek z zakresu opieki położniczej, prewencji chorób oraz zasad sanitarnych. Kurs przewidziany dla ciężarnych, w którym wzięło udział 90 kobiet, przyniósł zaś zwiększenie świadomości przyszłych matek w zakresie zdrowia okołoporodowego, przygotowania się do porodu oraz prewencji chorób u dzieci.

W trakcie I modułu projektu przebadano 1026 pacjentów (417 kobiet oraz 609 dzieci). U 15 ciężarnych wykryto WZW B – dziecku każdej z nich zapewniona została szczepionka oraz immunoglobulina. I i II dawkę szczepionki na żółtaczkę otrzymało też 280 dzieci w wieku 8-15 lat.

Nieocenionym wsparciem dla lokalnej społeczności okazało się nowo powstałe wiejskie centrum opieki zdrowotnej. Obsługiwana przez położną i asystentkę medyczną placówka jest w stanie przyjąć  1600 pacjentów miesięcznie.