Polska pomoc

Europejski Fundusz Rozwoju

Europejski Fundusz Rozwoju (ang. European Development Fund – EDF) jest głównym instrumentem finansowym, przy pomocy którego Unia Europejska wspiera współpracę na rzecz rozwoju krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz Krajów i Terytoriów Zamorskich (KTZ). Fundusz powstał na mocy art. 131 i 136 traktatu rzymskiego o utworzeniu EWG jako Fundusz Rozwoju Krajów i Terytoriów Zamorskich.

Jego pierwotnym zadaniem było stymulowanie przemian w państwach będących terytoriami zamorskimi (które w tym czasie były wiąż skolonizowane i połączone więzami historycznymi z Holandią, Belgią, Francją i Włochami) oraz rozwój handlu między Wspólnotami a tymi krajami. W chwili obecnej EFR jest instrumentem pozabudżetowym UE finansowanym przez jej państwa członkowskie. Podlega on własnym regułom finansowym, a jego zarządzaniem zajmuje się Komisja Europejska poprzez Komitet EFR. Głównym celem Funduszu jest redukcja ubóstwa w krajach AKP i KTZ oraz wspieranie działań na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, stabilności politycznej i demokratycznej tych państw.

Państwa należące do grupy AKP

Edycje Europejskiego Funduszu Rozwoju

Począwszy od utworzenia pierwszego EFR (w 1959 r.), każde następne porozumienie o partnerstwie określające ramy współpracy UE na rzecz rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturowego państw AKP i KTZ, wiązało się z utworzeniem kolejnej edycji EFR, z wyjątkiem trwającej 10 lat Konwencji z Lome z 1990 r., która objęła dwie edycje EFR, oraz aktualnie obowiązującej Umowy o Partnerstwie AKP i UE z czerwca 2000 r. (zwanej Umową z Kotonu) zawartej na okres 20 lat, która obejmie trzy edycje EFR.

W ramach Umowy z Kotonu współpraca UE z krajami AKP i KTZ skupia się na ograniczeniu, a ostatecznie wyeliminowaniu ubóstwa oraz osiągnięciu milenijnych celów rozwoju. Ponadto ma także przyczynić się do pokoju i bezpieczeństwa, stabilności politycznej i demokratycznej państw AKP. W celu zapewnienia wypełnienia zobowiązań państw członkowskich UE wynikających z ww. Umowy z Kotonu, jak również w celu zapewnienia odpowiednich źródeł finansowania kolejnych edycji EFR, sporządzane są tzw. umowy wewnętrzne.

Nazwa
EFR

Okres obowiązywania

Nazwa konwencji

Środki finansowe

1. EFR

1959-1964

Konwencja w sprawie terytoriów zamorskich

581 mln j.r.*

2. EFR

1964-1970

Konwencja z Jaunde I

730 mln j.r. *

3. EFR

1970-1975

Konwencja z Jaunde II

905 mln j.r. *

4. EFR

1975-1980

Konwencja z Lome I

3 150 mln j.r. *

5. EFR

1980-1985

Konwencja z Lome II

4 542 mln ECU

6. EFR

1985-1990

Konwencja z Lome III

7 500 mln ECU

7. EFR

1990-1995

Konwencja z Lome IV

10 940 mln ECU

8. EFR

1995-2000

Konwencja z Lome IV oraz
Zrewidowana Konwencja z Lome IV a

13 132 mln euro

9. EFR

2000-2007

Umowa z Kotonu

13 500 mln euro

10. EFR

2008-2013

Zrewidowana Umowa z Kotonu

22 682 mln euro

11. EFR

2014-2020

Zrewidowana Umowa z Kotonu

30 506 mln euro

* j.r. - jednostka rozrachunkowa

Zasoby finansowa 11. edycji EFR

Zgodnie z Umową z Kotonu o pomoc z EFR mogą się ubiegać różne podmioty z państw AKP i KTZ, jak regionalne lub międzyregionalne organizacje, których członkiem jest co najmniej jedno państwo z grupy AKP lub KTZ, albo co najmniej jedna organizacja działająca w jednym z tych państw, jak również podmioty gospodarcze, joint-ventures, utworzone przez kraje AKP/KTZ i UE. Projekty finansowane z EFR są przedmiotem otwartych przetargów organizowanych przez Komisję Europejską, a pierwszeństwo uczestniczenia w nich mają przedsiębiorstwa lokalne lub wspólnotowe.

Przystępując do UE, Polska przyłączyła się do grona państw przekazujących ponad połowę światowej Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ang. Official Development Aid - ODA) oraz ściśle współpracujących z innymi dawcami skupionymi w OECD w realizacji międzynarodowej agendy rozwojowej, kształtowanej przez Milenijne Cele Rozwoju. W związku z powyższym Polska, podobnie jak pozostałe państwa członkowskie UE, jest zobowiązana do uczestniczenia w finansowaniu EFR. W trakcie negocjacji akcesyjnych ustalono, że Polska przystąpi do EFR w chwili wejścia wieloletniej perspektywy finansowej 2008-2013, przy czym termin rozpoczęcia dokonywania wpłat ustalono na dzień 1 stycznia 2011 r.

Budżet EDF i udział Polski w jego finansowaniu

Klucz kontrybucji Polski w 10. EFR 2008-2013 został ustalony w Umowie wewnętrznej między przedstawicielami rządów państw członkowskich zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008-2013 zgodnie z umową o partnerstwie AKP-WE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu WE i wynosi 1,3%. Oznacza to, że udział Polski w 10. EFR wynosił 294 866 000 euro.

Wkłady finansowe państw członkowskich do EFR

Na potrzeby 11. edycji EFR 2014-2020 sporządzono Umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich Unii Europejskiej, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy unijnej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 zgodnie z Umową o partnerstwie AKP-UE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r.

Umowa wewnętrzna określa zasady rozdysponowania całkowitej kwoty 11. EFR w wysoksci 30 506 mln euro, wg następującego przeznaczenia:

  • 29 089 mln euro będzie przeznaczone na współpracę z państwami AKP, w tym:
    a) 24 365 mln euro na finansowanie krajowych i regionalnych programów wspierających współpracę oraz integrację regionalną i międzyregionalną państw AKP, zgodnie z postanowieniami Umowy o partnerstwie AKP-UE;
    b) 3 590 mln euro na finansowanie współpracy wewnątrz AKP oraz współpracy międzyregionalnej skierowanej na wsparcie strukturalne (m.in. rozwój instytucji promujących rozwój sektora prywatnego), zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Umowy o partnerstwie AKP-UE;
    c) 1 134 mln euro z alokacją w Europejskim Banku Inwestycyjnym (EBI) na finansowanie Instrumentu Inwestycyjnego (Investment Facility) zgodnie z Załącznikiem nr II Umowy o partnerstwie AKP-UE. Kwota ta zawiera dodatkowy fundusz odnawialny (500 mln euro) oraz środki przeznaczone na finansowanie dopłat do oprocentowania i pomocy technicznej (634 mln euro).
  • 364,5 mln euro na finansowanie pomocy dla Krajów i Terytoriów Zamorskich z podziałem na:
    a) 359,5 mln euro na finansowanie programów regionalnych i terytorialnych;
    b) 5 mln euro na dotacje na spłaty odsetek i pomoc techniczną.
  • 1 052,5 mln euro na sfinansowanie wydatków KE związanych z obsługą i realizacją 11. edycji EFR stanowiących 3,45% całkowitej wielkości EFR.

Przewiduje się, że w ramach 11. edycji EFR 2014-2020, ponad 70% łącznej kwoty wpłaci pięć państw członkowskich UE o największym udziale tj.: Niemcy (6 278 mln euro, wg klucza partycypacji 20,58%), Francja (ok. 5 434 mln euro – 17,81%), Wielka  Brytania (ok. 4 478 mln euro – 14,68%), Włochy (ok. 3 822 mln euro – 12,53%), Hiszpania (ok. 2 420 mln euro – 7,93%). Wkład Polski wyniesie łącznie 612 359 140 euro, wg klucza kontrybucji 2,00734 %.

Płatności na rzecz EFR w ramach 10 i 11 edycji EFR prezentuje poniższa tabela.

Płatności na rzecz Europejskiego Funduszu Rozwoju

W skali roku wpłaty do budżetu EFR są zróżnicowane i zależą od stanu wydatkowania zgromadzonych środków finansowych. Co roku Komisja Europejska określa pułapy zasobów Funduszu na rok następny i kolejny oraz wielkość wpłat dokonywanych przez państwa członkowskie UE w roku bieżącym. Każdego roku, wpłaty dokonywane są w trzech ratach, w oparciu o decyzje Rady, poprzedzone uzgodnieniami w łonie grupy roboczej Rady ds. AKP.

Komitet Europejskiego Funduszu Rozwoju

Komitet EFR składa się z przedstawicieli rządów państw członkowskich UE. Jest on odpowiedzialny za zasoby 11. EFR, którymi zarządza Komisja. Podczas posiedzeń Komitetu są podejmowane kluczowe decyzje dotyczące programowania i alokowania pomocy rozwojowej w krajach AKP i KTZ.

Głosy ważone państw członkowskich w komitecie EFR

Komitetowi EFR przewodzi przedstawiciel Komisji. Również obsługę sekretariatu zapewnia Komisja. Komitet EFR stanowi większością kwalifikowaną wynoszącą 721 głosów z 1000 ogółem, a głosowanie ma wynik pozytywny, jeśli za przyjęciem wniosku zagłosuje co najmniej 15 państw członkowskich. Mniejszość blokująca wynosi 280 głosów. W przypadku przystąpienia nowego państwa do Unii wagi głosów oraz większość kwalifikowana są zmieniane na mocy decyzji Rady stanowiącej jednomyślnie. Wartość głosu poszczególnych państw członkowskich jest uzależniona od wysokości ich wkładów finansowych. Na wniosek Komisji regulamin Komitetu EFR przyjmuje jednomyślnie Rada. Polska dysponuje 20 głosami.

w górę

Tagi